Yevropa tiklanish va rivojlanish banki (EBRR) Yashil iqlim fondi (GCF) bilan birgalikda Oʻzbekistonda yashil moliyalashtirish dasturini boshladi. Ushbu dasturning maqsadi korxonalar va xoʻjaliklar uchun iqlim va atrof-muhit bilan bogʻliq loyihalarni moliyalashtirishga kirish imkoniyatlarini kengaytirishdir.
Oʻzbekistonda dasturga qoʻshilgan birinchi moliyaviy muassasa Hamkorbank boʻldi. Uga iqlim oʻzgarishiga moslashish, energiya samaradorligini oshirish va qishloq xoʻziyligi yerlari sugʻorilishi boʻyicha xususiy sektor investitsiyalarini qoʻllab-quvvatlash uchun 20 million AQSh dollarigacha moliyalashtirish paketi beriladi.
Moliyalashtirish yoki oʻzbek soʻmi bilan bogʻlangan sintektik kredit orqali, yoki AQSh dollarida taqdim etilishi mumkin. Bu mablagʻlar mamlakat boʻylab iqlim texnologiyalari va resurslardan samaraliroq foydalanishni oʻz ichiga olgan loyihalarni qoʻllab-quvvatlashga yoʻnaltiriladi.
Bu paket EBRR tomonidan 18 million AQSh dollarigacha kredit va Yashil iqlim fondi tomonidan 2 million AQSh dollarigacha subsidiyalangan moliyalashtirishni oʻz ichiga oladi. Dastur tomonidan qoʻllab-quvvatlanadigan loyihalar yiliga taxminan 5 685 tonna uglerod gazini kamaytirishi kutilmoqda.
Bu yangi tashabbus Oʻzbekistonning yashil iqtisodiyotni moliyalashtirish dasturining ishlashini davom ettiradi, uning oldingi bosqichlari 2018 va 2023 yillarda boshlangan edi. Umumiy holda, bu bosqichlar 160 million AQSh dollari miqdoridagi yashil investitsiyalarni moliyalashtirish mexanizmini yaratdi va beshta ishtirokchi moliyaviy muassasa orqali 425 ta loyihani qoʻllab-quvvatladi.
Dastur doirasida korxonalar energiya samarali jihozlar, elektromobillar, quyoshli fotovoltaik tizimlar va sanoat chiqindilarini kamaytirish yechimlari kabi iqlim texnologiyalarini joriy etish uchun moliyalashtirish olish imkoniyatiga ega boʻldilar. Eʼtiborga loyiqki, qoʻllab-quvvatlangan loyihalarning deyarli 10 foizi ayollar egaligidagi yoki ularni boshqaradigan korxonalar tomonidan amalga oshirildi.
EBRR maʼlumotlariga koʻra, dasturning oldingi bosqichlari yillik 1,1 million gigajoul energiya tejashga va uglerod gazini taxminan 53 000 tonna ga kamaytirishga yordam berdi. Bundan tashqari, tashabbus qayta tiklanuvchi energiya quvvatining 14,3 MW dan ortigʻini oʻrnatishga yordam berdi va mahalliy moliyaviy institutlarning yashil moliyalashtirish sohasidagi tajribasini mustahkamlashga yordam berdi.
«Yashil moliyalashtirish tizimlarini yashil qilish» dasturi iqlim moliyalashtirishni kengaytirish va Oʻzbekiston moliyaviy sektorini iqlim maqsadlariga mos keladigan kredit va investitsiya amaliyotlarini qoʻllashga undashga qaratilgan. Dasturning ustuvor yoʻnalishlari suvni ratsionalroq ishlatish, yer resurslarini barqaror boshqarish va resurslardan umumiy samaradorlikni oshirishdir.
EBRR maʼlumotlariga koʻra, Hamkorbank Oʻzbekistondagi uchinchi yirik kreditor hisoblanadi. Umuman olganda, EBRR Oʻzbekistonga 219 ta loyiha orqali deyarli 7,3 milliard AQSh dollari investitsiya kiritdi, ularning sezilarli qismi xususiy biznesni qoʻllab-quvvatlashga yoʻnaltirilgan.
