Oʻzbekiston Xitoyning STAR.VISION kompaniyasi bilan birgalikda Yerni masofadan kuzatishning giperspektral sunʼiy yoʻldoshi Samarkand-2028 ni orbita ga muvaffaqiyatli chiqardi. Uchish 2026-yil 5-avgustda Xitoydagi Hayyan sharq kosmik portidan amalga oshirildi.
Bu sunʼiy yoʻldosh STAR.VISION tomonidan Uzbekcosmos agentligi ishtirokida yaratilgan. Agentlik bu missiya milliy kosmik dastur rivojlanishida, zamonaviy kosmik texnologiyalarni joriy etishda, shuningdek, Oʻzbekiston va Xitoy oʻrtasidagi ilmiy-texnik hamkorlikni mustahkamlashda muhim bosqichni belgilayotganini taʼkidladi.
Samarkand-2028 giperspektral sunʼiy yoʻldoshlar sinfiga kiradi. Oddiy kosmik apparatlardan farqli oʻlaroq, u Yer yuzasidan aks etgan nurlanishni 20 dan ortiq spektral diapazonlarda tahlil qila oladi. Bu qishloq xoʻjaligi ekinlari, suv va tabiiy resurslar, atrof-muhit holati haqida batafsil maʼlumot olishga, shuningdek, yerlardan foydalanishdagi oʻzgarishlarni kuzatishga imkon beradi.
Sunʼiy yoʻldoshning asosiy xususiyati Uzbekcosmos mutaxassislari tomonidan ishlab chiqilgan sunʼiy intellekt moduli hisoblanadi. U Yerga uzatilishidan oldin sunʼiy yoʻldosh maʼlumotlarining bir qismini toʻgʻridan-toʻgʻri borda qayta ishlash uchun moʻljallangan. Agentlik maʼlumotlariga koʻra, bu uzatiladigan maʼlumot hajmini kamaytirishga, zarur maʼlumotlarni olish tezligini oshirishga va keyingi tahlil samaradorligini oshirishga imkon beradi.
Sunʼiy yoʻldoshdan keladigan maʼlumotlar qishloq xoʻjaligida, suv resurslarini boshqarishda, atrof-muhit va tabiiy resurslarni monitoring qilishda, favqulodda vaziyatlarni erta aniqlashda, shahar rejalashtirishda va yerlardan ratsional foydalanishda qoʻllanilishi rejalashtirilmoqda. Loyiha shuningdek, kosmik muhandislik, sunʼiy intellekt va sunʼiy yoʻldosh maʼlumotlarini qayta ishlash sohasidagi milliy mutaxassislar tayyorlanishi uchun texnologik baza sifatida koʻrilmoqda.
Samarkand-2028 nomi 2028-yilda Samarqandda 79-chi Xalqaro astronomik kongress boʻlib oʻtishiga bogʻliq. Forumni Oʻzbekistonda oʻtkazish toʻgʻrisidagi qaror 2025-yilda Sidneydagi Xalqaro astronomik kongressda qabul qilingan edi.
