Yangi Mercedes GLA taqdim etildi: pastroq, cho'zilgan, elektrlashtirilgan va sun'iy intellekt bilan jihozlangan

Porsche ishchi kengashi bilan 2035 yilgacha 5000 dan ortiq lavozimlarni kamaytirishni belgilovchi kelishuvga erishdi. Avvalgi ishdan bo'shatishlar bilan birga, bu taxminan 9000 ta lavozimni tashkil etadi, bu esa 2024 yilda 42 600 nafar xodimi bo'lgan avtomobil ishlab chiqaruvchining har beshinchi ish joyiga teng keladi.

Ishchi Kelishuvining Tafsilotlari

Bu e'lon dushanba kuni (27-sanada) kompaniya, IG Metall sendikati va Südwestmetall ish beruvchilar assotsiatsiyasi o'rtasida oylar davomida olib borilgan muzokaralar natijasida rasmiylashtirildi. Porsche ta'kidlaganidek, hech qaysi ketish majburiy ishdan bo'shatish bo'lmaydi, chunki kamaytirish tabiiy pensiya olish, demografik o'zgarishlar, yarim pensiya dasturini kengaytirish va ixtiyoriy yakunlash shartnomalari orqali amalga oshiriladi.

Qarama-qarshi tomondan, Porsche 2035 yil oxirigacha ish joylari va zavodlarni saqlab qolishni kafolatladi. Bundan tashqari, kompaniya Stuttgart-Zuffenhausendagi ikki eshikli sport avtomobillarini ishlab chiqaradigan va Weissachdagi rivojlanish markazida 2,1 milliard yevro investitsiya qilishga majbur bo'ldi.

Kompensatsiya va Maoshni Tuzatish

Buning evaziga, xodimlar allaqachon kelishilgan maoshni 3,5% kechiktirish va 2035 yilgacha bo'lgan kelajakdagi oshishlarni qabul qilishdi. Yuqori rahbariyat ham 2027 va 2028 yillar uchun ekvivalent hissa qo'shmaslikka rozi bo'ladi. Rojdestvo bonusining miqdori 45% dan 2035 yilgacha ixtiyoriy ravishda 5% ga tushiriladi, bu esa maksimal foydani bir oylik maoshning 100% dan 60% gacha kamaytiradi. Bundan tashqari, uyda ishlash rejimi oyiga 12 kundan sakkiz kungacha pasayadi.

Darhol kompensatsiya sifatida, ishlab chiqaruvchi avgust oyida har bir xodimga 1500 yevro transformatsiya bonusini taklif qiladi. IG Metall a'zolari qo'shimcha 411 yevro, jami 1911 yevro va har yili qo'shimcha bir kun dam olish bilan ta'minlanadi.

Iqtisodiy va Strategik Omillar

Chora-tadbirlar to'plami kompaniya uchun qiyin davrda paydo bo'ldi. Yanvar va iyun oylarida Porsche 122 306 ta yetkazib berishni qayd etdi, bu 2025 yilga nisbatan 16% ga kamayishni tashkil etadi. Ayniqsa Xitoyda sotuvlar 32% ga tushib, 14 501 dona ga yetdi, bu Germaniyada qayd etilgan 14 938 dona sonidan pastroqdir.

Kompaniya bu global pasayishni 718 dvigatelli model ishlab chiqarishni to'xtatishi, Macan elektr modelining kuchli taqqoslash bazasi va AQShda elektr transport vositalari uchun soliq subsidiyalarining tugashi bilan bog'laydi. Michael Leiters yanvar oyida biznesni qayta tuzish vazifasi bilan rahbarlikni boshladi. Chorshanba kuni (29-sanada) e'lon qilingan yarim yillik balansda daromad 17,23 milliard yevroga tushgan bo'lsa-da, operatsion natija 34% ga oshib, 1,35 milliard yevroga yetdi va yillik prognozni saqlab qoldi. Moliyaviy direktor Jochen Breckner yangi kesish rejasi ikkinchi yarim yilda bir necha yuz million yevroga ta'sir qilishini ogohlantirdi. 2035 yilgacha bo'lgan strategiyaning batafsil ma'lumotlari kompaniyaning Kapital bozori kuni (Capital Markets Day) davomida oktyabr oyida taqdim etiladi.

Anglo American, resurslar va qishloq xo'jaligi ozuqa moddalari bilan shug'ullanuvchi guruh, Teck Resources bilan birlashish jarayonida bo'lib, iyun oyining 30-kun bilan yakunlangan birinchi olti oylik davr uchun ishlab chiqarish faoliyati va xarajatlarning barqaror natijalariga erishganini ma'lum qildi. Kompaniya shuningdek, misning ijobiy narxlarini ta'kidladi.

Moliyaviy natijalar va aktivlarni sotish

Hisobot davri mobaynida foizlar, soliqlar, eskirish va amortizatsiya chiqarib tashlangan foyda 35% ga oshib, 4 milliard dollarga yetdi. Kompaniya rahbariyati Anglo American ning to'liq salohiyatini ochish ustida ishlayotganini ta'kidladi, bu salohiyat mis, yuqori sifatli temir qumori va o'g'itlardan iborat bo'lib, Teck bilan birlashish tugagandan so'ng metallar va qazilmalar sohasidagi global chempionni yaratishga intiladi.

Guruh strategiyasi doirasida so'nggi yarim yilda bir qator tashabbuslar amalga oshirildi, jumladan, po'lat eritish ko'mirini ishlab chiqarish biznesini 3,875 milliard dollar pul mablag'i bilan sotish. Bundan tashqari, De Beers olmos guruhini sotish ilgari surilmoqda va Teck bilan birlashish doirasidagi integratsiya rejalashtirilishi ilg'or bosqichda turibdi.

Moliyaviy holat va dividendlar

Sof qarzdagi miqdor 31 dekabr 2025-yilda qayd etilgan 8,6 milliard dollardan 8,2 milliard dollarga kamaydi. Aksiyaga 0,23 dollar miqdorida vaqtinchalik dividend e'lon qilindi, bu 2025-yil 30-iyunda aksiyaga 0,07 dollarga nisbatan 40% to'lov siyosatini tashkil etadi.

Duncan Wanblad kompaniyaning portfelini optimallashtirishda sezilarli yutuqlarga erishganini aytdi, u Dhilmar kompaniyasining po'lat eritish ko'mirini ishlab chiqarish biznesini sotishni kelishdi, buning ichiga dastlabki 2,3 milliard dollarlik naqd to'lov va kelajakdagi ko'mir narxlari bilan bog'liq qo'shimcha to'lov imkoniyati kiradi. Yevropa komissiyasining antimonopoliyaviy tasdiqlash jarayoni doirasida nikkel biznesini sotish ishlari davom etmoqda.

Birlashish istiqbollari va operatsion samaradorlik

Wanblad yaxshi vaqtinchalik natijalar operatsion mukammallik, inflyatsion bosim va 2025-yilda boshlangan xarajatlarni kamaytirish dasturining foydalarini amalga oshirish, shuningdek, De Beersdagi zararlarni kamaytirish bo'yicha rahbariyat choralariga bog'liq ekanligini ta'kidladi. Kelajakdagi portfelning asosini tashkil etuvchi mis segmentida operatsion ko'rsatkichlar ijobiy narxlar bilan birga 2,9 milliard dollar yalpi EBITDA va 60% marja keltirdi.

U bu natijalar Anglo Teck shakllanish jarayonida kompaniyaning mavqeini mustahkamlashini qo'shimcha qildi — bu metallar va qazilmalar sohasidagi global yetakchi. Bitimni yakunlash jarayoni 2026-yil sentabridan 2027-yil martigacha bo'lgan dastlabki oyni ichida rejalashtirilgan bo'lib, yakuniy tartibga solish bosqichi Xitoyning antimonopoliyaviy tasdiqotini olishdir. Integratsiya rejalashtirilishi ilg'or bosqichda bo'lib, bu bitim yopilgandan so'ng aniqlangan sinergiya va material qiymatni amalga oshirishni boshlash imkonini beradi.

"Biznesni rivojlantirish banki" ATB "Raqamli transformatsiyaning yangi sahifasi – sun'iy intellektni joriy etish" mavzusida brifing o'tkazdi. Tadbir davomida axborot texnologiyalari departamenti bosh ma'lumotlar direktori Ziyovuddin Orifxo'jayev bankning keng ko'lamli raqamli transformatsiyasi va unga sun'iy intellektni integratsiya qilish jarayoni haqida batafsil ma'lumot berdi.

Bankning innovatsion loyihalari

Mijozlarga tezkor, qulay va zamonaviy xizmatlarni taqdim etish, shuningdek, jarayonlarni to'liq avtomatlashtirish maqsadida "Biznesni rivojlantirish banki" o'z resurslari hisobidan sun'iy intellekt asosida 20 dan ortiq loyihani ishlab chiqmoqda. Ulardan beshtasi amaliyotda muvaffaqiyatli joriy etilgan.

Biznes-reja uchun AI yordamchisi

Birinchi loyiha – bu "Biznes-rejalarni yaratish uchun AI yordamchisi". Yuridik shaxslarga kredit berishda puxta tayyorlangan biznes-reja talab qilinadi. Endi bu murakkab va uzoq muddatli vazifa sun'iy intellektga yuklatildi. Tadbirkor tizimga o'z loyihasi va moliyaviy ko'rsatkichlari haqidagi zarur ma'lumotlarni kiritishi kifoya, qolgan ishlarni esa intellektual tizim bajaradi.

"Biznes-rejalarni yaratish uchun AI yordamchisi" ishga tushirilganidan beri ijobiy natijalar erishildi: avval 2-3 kunni oladigan biznes-reja tayyorlash jarayoni endi atigi 5 daqiqani tashkil etadi. Bugungi kunda ushbu tizim orqali 30 ta yuridik shaxsga 2,4 milliard so'm miqdorida kredit mablag'lari ajratilgan. Kreditni dastlabki tekshirish uchun sarflanadigan vaqt 70 foizga qisqartirildi. Bundan tashqari, maxsus moliyaviy savodxonlikka ega bo'lmagan tadbirkorlar ham bu xizmatdan butunlay bepul foydalanish imkoniyatiga ega bo'ldilar.

Ushbu loyiha 2025-yil 21-oktabr kuni O'zbekiston Respublikasi Prezidenti rahbarligidagi "Viloyatlar va tarmoqlarda sun'iy intellekt texnologiyalarini rivojlantirish" yig'ilishida taqdim etildi va yuqori baho oldi. Yig'ilish natijalariga ko'ra, ushbu loyihani nafaqat bankda, balki poytaxtdagi barcha tijorat banklarida bir yil ichida joriy etish vazifasi qo'yildi.

Hozirda bu yo'nalishda Raqamli texnologiyalar vazirligi va Toshkent shahar hokimiyati bilan birgalikda ishlar olib borilmoqda.

Virtual yordamchi va chat-bot

Ikkinchi loyiha – "Avatarli virtual yordamchi". Mijozlarga xizmat ko'rsatish sifatini yangi darajaga ko'tarish maqsadida bank filiallarida avatarli virtual yordamchi ishga tushirildi. Zamonaviy nutqni matnga va aksincha aylantirish texnologiyalari asosida ishlaydigan bu yordamchi mijozlar bilan jonli dialog olib boradi, real vaqt rejimida savollarga javob beradi, bank xizmatlari haqida batafsil ma'lumot beradi va hatto to'lovlar amalga oshirishga ham imkon beradi.

Hozirda tizim kredit qarzdorliklarini to'lash va rekvizitlar bo'yicha to'lovlar kabi yangi imkoniyatlar hisobiga takomillashtirilmoqda. Shuningdek, virtual yordamchini mamlakatdagi barcha bankomat filiallarida doimiy xizmat ko'rsatish yo'nalishida maqsadli ishlar olib borilmoqda. Bank imidjiga mos keladigan zamonaviy dizayndagi avatarli virtual yordamchi 2026-yil 1-iyundagi kuni Toshkent shahridagi Bank-xizmatlar ofisida faol ishlashni boshladi va qisqa muddatda 1,2 million so'm miqdoridagi 45 ta bank operatsiyasini muvaffaqiyatli sinovdan o'tkazdi.

BRB-GPT va boshqa texnologiyalar

Uchinchi loyiha – sun'iy intellekt chat-bot "BRB-GPT". Ushbu chat-bot to'liq ishga tushirilgan va doimiy ravishda ishlaydi, mijozlarga bank mahsulotlari haqida avtomatik ma'lumot beradi. Bu intellektual yordamchi bank tomonidan taklif etiladigan barcha mahsulotlar va xizmatlar – kreditlar, depozitlar, kassaviy to'lovlar, valyuta kurslari va bank ofislari manzillari bo'yicha jismoniy va yuridik shaxslarga maslahat beradi.

Chat-botning o'ziga xosligi shundaki, u suhbatning oldingi qismini eslab qoladi va kontekstga asoslanib javob beradi. Agar savol noaniq berilsa, u inson muloqotini taqlid qilib, aniqlashtiruvchi savol beradi. Ushbu tizim bir qator dolzarb muammolarni hal qildi: chat-bot avtomatik ravishda call-markaziga keladigan ko'p takrorlanuvchi standart so'rovlarga javob berib, yuklamani sezilarli darajada kamaytirdi; mijozlar endi ish vaqtidan tashqari ham veb-sayt, Telegram va mobil ilova orqali tez va ishonchli ma'lumot olishlari mumkin bo'ldi; avval ma'lumot turli manbalarda joylashganligi sababli, barcha mahsulotlar va xizmatlar bo'yicha yagona, markazlashtirilgan va ishonchli ma'lumotlar bazasi yaratildi.

Chat-bot o'zbek, rus va ingliz tillarida matn va ovozli murojaatlarni hech qanday to'siqsiz qabul qiladi. Hozirgi kunda chat-bot 20 427 nafar foydalanuvchidan 91 698 ta savolga muvaffaqiyatli javob berdi.

Avtomatlashtirish va tahlil

Bunga qo'shimcha ravishda, bankda boshqa sun'iy intellekt loyihalari bosqichma-bosqich joriy etilmoqda. Masalan, RPA (Robotik Jarayon Avtomatlashtirish) texnologiyalari yordamida bir qator ichki biznes jarayonlari avtomatlashtirilmoqda. Robotlar takrorlanuvchi operatsiyalarni bajaradi, inson omilining ta'sirini kamaytiradi, shu bilan birga xizmat ko'rsatish tezligi va ish samaradorligi sezilarli darajada oshadi.

Shuningdek, TTS-STT texnologiyalari asosida ovozli xizmatlar joriy etilmoqda. Bu yechim mijozlarning ovozli murojaatlarini matnga, tizim javoblarini esa tabiiy ovozga aylantirish orqali bank xizmatlaridan yanada qulay va tez foydalanishni ta'minlaydi.

Yana bir muhim yo'nalish – bu "Videoanalitika" loyihasi bo'lib, u sun'iy intellekt yordamida bank filiallaridagi mijozlarga xizmat ko'rsatish jarayonlarini tahlil qiladi. Ushbu tizim xizmat ko'rsatish sifatini, mijozlar oqimini va navbalarni baholash orqali xodimlar taqsimotiga yordam beradi va xizmat ko'rsatish samaradorligini oshiradi.

Bankning strategik maqsadlari

Shunday qilib, taqdim etilgan raqamlar va innovatsion loyihalar shunchaki texnik hisobotlar emas. Bu "Biznesni rivojlantirish banki" ATB tomonidan kelajakdagi moliyaviy texnologiyalar yo'nalishida qo'yilgan eng jasur va strategik qadamlardan biridir. Bank qo'l mehnatini keskin kamaytirish, jarayonlarni robotlashtirish, tizimni sun'iy intellekt elementlari bilan boyitish va ma'lumotlar xavfsizligi ustidan mutlaq nazoratni ta'minlash orqali yangi davrga qadam qo'ymoqda. Maqsad bankni ma'lumotlarga tayanib eng aniq qarorlar qabul qila oladigan va har qanday holatda tartibga solish talablariga to'liq javob beradigan raqamli moliyaviy institutga aylantirishdir.

Chunki to'g'ri ma'lumotni o'z vaqtida yetkazish bank daromadlarini oshirishni ta'minlashning muhim omili hisoblanadi.